Shvetsiya

Shvetsiya Qirolligi

Bayroq
Poytaxt

Stokgolm

Aholi

9 743 087

Maydoni

450 295 km²

Valyuta

Shvetsiya kronasi (SEK)

Tarixi

Hozirgi Shvetsiya hududida qadimda german qabilalari yashagan. VII-X asrlarda vikinglarning (sharqda ularni varyaglar deb atashgan) ta’siri sharqqa, avvaliga Boltiqbo‘yiga, keyinroq Rossiyaga (IX asrda varyag knyazlari Novgorod va Kiyevni boshqarishga taklif etilgan) tarqalgan. 860-yilga kelib varyaglar Konstantinopol bilan savdo qilishgan. Xristianlikni mamlakatga 830-yilda frank missionerlari olib kirishgan. Bu din dastlabki xristian qirollar Olafe, Skotkonunge (XI asr) va, ayniqsa, XII asrda hukmronlik qilgan Erik IX (Avliyo) davrida keng tarqalgan. Erik IX (1150-1160) Finlyandiyaga qarshi urush boshlaydi. Finlyandiya XIII asrda Shvetsiya tomonidan bosib olinadi. 1359-yilda Shvetsiyaning Daniya va Norvegiya bilan birlashishi (Kalmar uniyasi) Shvetsiyani XVI asr boshigacha Daniyaga qaram qilib qo‘yadi. Karl XII Rossiya, Daniya va Polshaga qarshi kurashgan Shimoliy urushda (1700-1721) shved armiyasi Poltava yaqinida mag‘lubiyatga uchraydi va Shvetsiya XVII asrda Gustav II Adolf davrida egallagan hududlarni qo‘ldan boy beradi. Karl XIII 1814-yilda Norvegiyani Shvetsiyaga qo‘shib oladi (1905-yilgacha). XX asrda ikkala jahon urushlarida neytralitet e’lon qilgan Shvetsiyaning siyosiy hayotida sotsial-demokratlar mavqeyi ortadi. Sotsial-demokratik partiyaning yorqin namoyandalaridan biri Shvetsiya Bosh vaziri 1986-yili terrorchi tomonidan o‘ldirilgan Ulof Palmedir.

Iqtisodiyoti

Shvetsiya samarali ijtimoiy ta’minot, aholining yuqori turmush darajasi hamda fuqarolarning ish bilan to‘la bandligini ta’minlaydigan iqtisodiyotga ega. Mamlakat zo‘r transport kommunikatsiyasiga va malakali ishchi kuchiga ega. Iqtisodining asosini yog‘ochni qayta ishlash, qog‘oz-selluloza sanoati, metallurgiya, gidroenergetika va avtomobilsozlik tashkil etadi. Qishloq xo‘jaligida chorvachilik rnuhim o‘rin tutadi. Don mahsulotlari, qandlavlagi, kartoshka asosiy ekinlar hisoblanadi. So‘nggi yillarda hukumat tomonidan o‘tkazilayotgan islohotlar - soliqlarni kamaytirish, davlat korxonalarini xususiylashtirishdan iborat bo‘lib, ular ishlab chiqarish hajmining o‘sishiga, narxlarning barqarorligini saqlab qolishga, ishsizlik darajasini kamaytirishga qaratilgan. 2012-yil YIM miqdori 325,3 ming AQSh dollarni (aholi jon boshiga – 35,8 ming AQSh doll.) tashkil etgan. Asosiy savdo hamkorlari: Germaniya, Buyuk Britaniya, Daniya, AQSh, Norvegiya. Temiryo‘llarining umumiy uzunligi - 12000 km. Avtomobil yo‘llari - 135819 km (97818 km qattiq qoplamali), ichki suv yo‘llari - 2052 km. Portlari - Evle, Gyoteborg, Kalmar, Malmyo, Stokgolm, Xelsingborg.

Qazilma boyliklari va Interaktiv Xarita