Tailand

I asrda hozirgi Tailand hududining janubida Mon qirolligi vujudga keladi va VI-VII asrlarda o‘zining qudrati cho‘qqisiga ko‘tariladi. IX asrdan mamlakat hududi kxmerlar imperiyasi hukmronligi ostida qoladi. VIII asrda hozirgi Xitoyning janubiy qismlarida o‘z davlatlariga asos solgan tay qabilalari XIII asrda Menam daryosi bo‘ylab janubga siljiydi va 1220-yilda Siam qirolligi tashkil etishadi. Siam qirolligi 1569-1584 hamda 1767-1782-yillarda Birmaga qaram bo‘lgan, 1782-yilda taxtga hozirgi kungacha hukmronlik qilayotgan Rama sulolasi o‘tiradi. Ingliz va Fransuz mustamlakalari bilan o‘ralgan Siam mustamlakaga aylanishdan qutulib qoladi va XIX asrning o‘rtalarida Buyuk Britaniya hamda Fransiya bilan foydali bitimlar imzolaydi. 1932-yilda yangi Konstitutsiya qabul qilinadi. Konstitutsiyaga ko‘ra parlament tuzilib, davlat boshqaruvi konstitutsion monarxiyaga aylantirildi. 1939-yildan davlat Tailand deb atala boshlaydi. II jahon urushiga Tailand Yaponiya tarafida kiradi, lekin 1944-yilda o‘zining tashqi siyosatini o‘zgartirib AQSHning ittifoqchisiga aylanadi. 1976-yilning oktabrida harbiy xunta hokimiyatni egallab, parlamentni tarqatib yuboradi va yangi Konstitutsiyani qabul qiladi. Qo‘shni Kambodjaning Vyetnam qo‘shinlari tomonidan okkupatsiya qilinishi Tailand hukumatiga ikkita yirik muammoni keltirib chiqaradi: Kambodjalik emigrantlarning ommaviy oqimi va Vyetnam bilan chegaradagi harbiy to‘qnashuvlar. 1980-yilda hokimiyatga fuqarolar hukumati qaytadi, lekin navbatdagi davlat to‘ntarishi (1932- yildan beri l6-si)dan so‘ng hokimiyatga yana harbiylar keladi. 1992-yilda harbiy xuntaga qarshi aholi tomonidan uyushtirilgan ommaviy va qonli to‘qnashuvlar bilan yakunlangan norozilik namoyishi demokratiyaning tiklanishiga olib keldi. Hozirgi kunda Tailand dunyoviy qonunlar va buddizm qoidalariga asoslangan demokratik davlatdir.